Reflexive Pronouns
આત્મવાચક સર્વનામ (Reflexive Pronouns)
અંગ્રેજી 'પોતાના પર કંઈક કરવું' ને એક સમર્પિત, વ્યક્તિ પ્રમાણે બદલાતા -self શબ્દોના સમૂહથી બતાવે છે, જ્યારે ગુજરાતી ઘણી વાર આત્મવાચક સર્વનામ વાપરે જ નહીં — એને બદલે અનુભવકર્તા-કેન્દ્રિત રચના અપનાવે છે, અને જ્યારે આત્મવાચક સર્વનામ વાપરે પણ છે, ત્યારે એક જ અફર શબ્દ (પોતાને) થી કામ ચલાવી લે છે, જે myself/himself/themselves ની જેમ વ્યક્તિ, વચન કે લિંગ પ્રમાણે ક્યારેય બદલાતું નથી.
Grammar Comparison
વ્યાકરણ સરખામણી
myself એક ફરજિયાત, સ્પષ્ટ શબ્દ તરીકે — જ્યાં ગુજરાતી કદાચ કોઈ આત્મવાચક સર્વનામ વાપરે જ નહીં
I hurt myself. (myself is a separate, required word)
મને વાગ્યું. (શબ્દશઃ 'મને વાગ્યું' — એક અનુભવકર્તા-કેન્દ્રિત રચના, જેમાં કોઈ આત્મવાચક સર્વનામની જરૂર જ નથી)
ઘણી રોજિંદી 'મારી સાથે થઈ ગયું' જેવી પરિસ્થિતિઓમાં ગુજરાતી આત્મવાચક સર્વનામ તરફ વળતું જ નથી — એ વાક્યને ને-ચિહ્નિત અનુભવકર્તા (મને) અને વાગવું જેવી ક્રિયાની આસપાસ જ ગોઠવી લે છે, એટલે મને વાગ્યું માં પહેલેથી જ 'હું ઈજા પામ્યો' નો ભાવ આવી જાય છે, પોતાને જેવા કોઈ શબ્દ વગર. અંગ્રેજી દર વખતે જ્યારે ક્રિયાનો કર્તા અને કર્મ એક જ વ્યક્તિ હોય, ત્યારે સ્પષ્ટ self-શબ્દ પર ભાર મૂકે છે: 'I hurt myself' માં myself કાઢી શકાય નહીં. જે વાક્યોમાં તમારી ગુજરાતી સહજવૃત્તિ 'મારી સાથે X થઈ ગયું' જેવી રચના બનાવવા લલચાવે, ત્યાં ખાસ ધ્યાન રાખો — અંગ્રેજી ઘણી વાર એને એવી રીતે ગોઠવે છે જાણે કર્તા જાણી જોઈને પોતાના જ -self પર કંઈક કરી રહ્યો હોય.
ગુજરાતી આત્મવાચક સર્વનામ વાપરે ત્યારે પણ એક જ અફર શબ્દથી — વ્યક્તિ પ્રમાણે બદલાતા સમૂહથી નહીં
He looked at himself in the mirror. / They enjoyed themselves. (himself, themselves — a different word for each person/number)
એણે અરીસામાં પોતાને જોયો. / એમણે મજા કરી. (પોતાને હંમેશાં એક જ શબ્દ રહે છે, કર્તા કોઈ પણ હોય)
ગુજરાતીને ખરેખર સ્પષ્ટ આત્મવાચક સર્વનામની જરૂર પડે ત્યારે, પોતાને (અને એનું સંબંધક રૂપ પોતાની) એ કામ કરી દે છે — અને સૌથી અગત્યની વાત, આ એક જ શબ્દ 'myself', 'himself', 'themselves' અને એ બધાની વચ્ચેની દરેક વસ્તુને આવરી લે છે; ફક્ત આજુબાજુનું સર્વનામ (મેં, એણે, એમણે) જ કહી આપે છે કે કોણ સામેલ છે. અંગ્રેજી એને બદલે આત્મવાચક સર્વનામને પોતે જ રૂપ બદલવા દે છે: myself, yourself, himself, herself, ourselves, અને themselves — વ્યક્તિ, વચન અને લિંગ પ્રમાણે મેળવેલા છ અલગ અલગ શબ્દો. દર વખતે યોગ્ય -self શબ્દ સભાનપણે પસંદ કરવાની અપેક્ષા રાખો, કેમ કે ગુજરાતીનું પોતાને તમને રૂપ બદલવાની કોઈ સહજ યાદ અપાવતું નથી. 'They enjoyed themselves' જેવા વાક્યમાં તો ગુજરાતી કોઈ આત્મવાચક સર્વનામ વાપરતું જ નથી — મજા કરી (had fun) એકલું જ પૂરતું છે.
Vocabulary
શબ્દભંડોળ
- Gujarati
- મને વાગ્યું.mane vagyu.
- Gujarati
- પોતાને ઈજા ના પહોંચાડીશ.potane ija na pahonchadish.
- Gujarati
- એણે અરીસામાં પોતાને જોયો.ene arisama potane joyo.
- Gujarati
- એમણે મજા કરી.emne maja kari.